Ermenistan, Türkiye ile yavaş yavaş normalleşen ilişkiler bağlamında şaşırtıcı bir adım attı. 12 Eylül’de alınan ve 15 Eylül’de resmiyet kazanan kararla, sınır geçişlerinde ve vize damgalarında uzun yıllardır kullanılan Ağrı Dağı (Ermenilerce Ararat) görseli artık yer almayacak.
Yeni tasarımlarda sadece sınır kapısı bilgileri ve “Ermenistan” ifadesi bulunacak. Bu gelişme, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimleri hafifletme çabalarının bir parçası olarak yorumlanıyor.
Ararat’ın Ermeni Hafızasındaki Özel Yeri: ‘Kaybedilen Vatanın’ Sembolü
Ağrı Dağı, Ermeni kültürü ve kolektif hafızasında derin bir anlam taşıyor. Özellikle 1915 olayları sonrası “kaybedilen vatanın” simgesi olarak devlet armasında ve resmi belgelerde sıkça yer alan dağ, Türkiye ile Ermenistan arasındaki tartışmaların merkezinde bulunuyor.
Türk medyası, bu kararı “Ararat’ın inadı kırıldı” diye nitelendirirken, Ermeni toplumunda tepkiler ikiye bölünmüş durumda.
Hükümet yetkilileri, değişikliğin normalleşme sürecinin bir parçası olduğunu savunuyor. Başbakan Nikol Paşinyan, 15 Eylül’deki bir güvenlik konferansında, “Komşumuzu rahatsız etmemek için bu adımı atıyoruz” diyerek, damgalardaki sembolün tahrik edici olabileceğini ima etti.
Sivil Sözleşme Partisi Sekreteri Artur Hovhannisyan da, resmi mühürlerde sadece devlet sembollerinin yer alması gerektiğini vurguladı.
Neden Bu Karar? Diplomatik Baskı mı, Stratejik Adım mı?
Uzmanlar, Ermenistan’ın bu hamlesini Türkiye’nin diplomatik baskısına bağlarken, hükümet yetkilileri stratejik bir normalleşme olarak nitelendiriyor.
Ermenistan’ın son dönemde Yunanistan, Güney Kıbrıs ve Hindistan’la savunma anlaşmaları yapması, savunma bütçesini artırması gibi adımlar, Türkiye ile ilişkileri zorunlu kılan faktörler arasında gösteriliyor.
Ancak muhalefet, bunu “Türk normlarına göre ehlileştirme” olarak eleştiriyor.
Muhalefetten Sert Tepki: “Türkiye’ye Taviz Vermek”
Ermeni muhalefeti, kararı Türkiye’ye verilen bir taviz olarak görüyor. Parlamentodaki Hayastan fraksiyonu lideri Seyran Ohanyan, “Bu adım tamamen Türk baskısı altında atıldı. Bir yandan zorlama, diğer yandan Türkleri tatmin etme çabası” dedi.
Asbarez.com gibi Ermeni medyası, Paşinyan’ın açıklamalarını öfke yaratan bir basitleştirme olarak nitelendirdi. Paşinyan’ın “Evinize komşunuzun mallarını simgeleyen resim çizmek gibi” benzetmesi, toplumda tartışma yarattı.
Muhalefetin ana argümanları şöyle:
- Diplomatik Zayıflık: Karar, Ermenistan’ın egemen sembollerini terk etmesi olarak görülüyor.
- Toplumsal Öfke: Diaspora etkinliklerinde Ararat’ın kullanımı zaten tartışmalı; bu adım iç bölünmeyi artırabilir.
- Tarihsel Bağlam: 1915 sonrası hafızayı zedelediği iddiası.
Geçmişteki Benzer Krizler: Ararat Gerilimi Yeniden Alevlendi
Bu karar, Ararat sembolünün daha önce de diplomatik krizlere yol açtığını hatırlatıyor. İşte öne çıkan örnekler:
- 2020 Çin Yardımı Krizi: Covid-19 sırasında Çin’in Ermenistan’a gönderdiği paketlerde “Dostluğumuz Ağrı Dağı’ndan yüksek” yazısı, Türkiye Dışişleri’ni harekete geçirdi. Çin Büyükelçiliği, ifadelerin yerel bir hatadan kaynaklandığını açıkladı.
- 2023 Fransa Ziyareti: Dışişleri Bakanı Catherine Colonna, Yerevan’da Ararat fotoğrafını paylaşınca Türk medyası “Toprak talebi” diye tepki gösterdi.
- 2024 Parti Tüzüğü Değişikliği: Paşinyan’ın partisi, tüzüğünden “Ararat” ifadesini çıkardı – benzer bir “yumuşama” sinyaliydi.
Etiketler: Ermenistan Ağrı Dağı kararı, Ararat vize damgası, Türkiye Ermenistan ilişkileri, Nikol Paşinyan, Ermeni muhalefeti, dip
