Fas’ta binlerce genç, sosyal medya üzerinden örgütledikleri “GEN Z 212” hareketiyle sokaklara döküldü.
Rabat, Kazablanka, Marakeş ve Tanca gibi büyük şehirlerde “özgürlük, onur ve sosyal adalet” sloganları atan göstericiler, hükümetin yolsuzluk, deprem sonrası ihmaller ve spor yatırımlarına harcanan kaynakları protesto etti.
Güvenlik güçlerinin müdahalesiyle en az 100 kişi gözaltına alındı; insan hakları örgütleri ise fiziksel şiddet iddialarını gündeme getirdi.
Son Yılların En Büyük Protestoları
Hafta sonu ülke genelinde en az 11 kentte düzenlenen eylemler, Fas’ın son yıllardaki en büyük hükümet karşıtı protestoları olarak kayıtlara geçti.
Göstericiler, 2023 depreminde hayatını kaybeden yaklaşık 3 bin kişinin yaralarının hâlâ sarılmadığını ve Agadir’deki bir devlet hastanesinde sekiz kadının doğum sırasında öldüğünü hatırlatarak öfkelerini dile getirdi.
Ayrıca, 2030 FIFA Dünya Kupası ve Afrika Uluslar Kupası için yapılan devasa spor yatırımlarını eleştirdiler: “Stadyumlar burada, hastaneler nerede?” pankartları ve sloganları, sağlık ve eğitim sistemlerindeki yetersizlikleri simgeliyordu.
Ülke, İspanya ve Portekiz’le ortaklaşa Dünya Kupası’na ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, en az üç yeni stadyumun inşası ve altısının yenilenmesi için milyarlarca dirhem harcanmıştı.
Protestocular, bu kaynakların deprem mağdurları ve temel kamu hizmetleri için kullanılmasını talep etti.
Sosyal Medyadan Doğan Hareket
Eylemler, Nepal ve Endonezya gibi ülkelerdeki Z kuşağı protestolarından ilham aldı. Fas’ta 1995-2010 doğumlular nüfusun en büyük kesimini oluştururken, gençler TikTok ve Discord gibi platformlar üzerinden örgütlendi.
“GEN Z 212” adlı Discord grubu, 17 Eylül’den itibaren hızla büyüyerek binlerce üyeye ulaştı. Hareketin sözcüleri, herhangi bir siyasi parti veya sendikaya bağlı olmadıklarını, bağımsız bir “sosyal girişim” olduklarını vurguladı.
“Z Kuşağı 212” ve “Fas Gençliğinin Sesleri” gibi gruplar, “barışçıl ve medeni protesto” çağrısı yaptı; göstericiler Nepal’deki hükümeti deviren eylemleri model aldıklarını belirtti.
Geçmişte sendikalar ve siyasi partilerin öncülük ettiği protestoların aksine, bu kez gençler ön saflardaydı.
Polis Şiddeti
Fas İnsan Hakları Derneği’ne göre, cumartesi günü gözaltına alınan onlarca kişiden bazıları fiziksel saldırıya uğradı.
Dernek, güvenlik güçlerinin müdahalesinin “ifade özgürlüğünü kısıtladığını” savundu.
Fas resmi haber ajansı MAP, yerel makamların sosyal medyadaki anonim çağrılar üzerine izinsiz toplanmaları yasakladığını bildirdi.
Yetkililerden ‘Güvenlik Önlemi’ Savunması
Bir güvenlik uzmanı, MAP’e yaptığı açıklamada, müdahalelerin “kamu düzenini ve göstericilerin güvenliğini koruyan dengeli bir yaklaşım” olduğunu belirtti.
Uzman, sahadaki birimlerin cop, tazyikli su veya gaz bombası gibi araçlar kullanmadığını; yalnızca resmi ve sivil giyimli unsurların görev aldığını ifade etti.
