Çewlik Haber/ÖZEL
Bingöl’ün Karlıova ilçesinde, Göynük Çayı üzerinde kurulması planlanan Derinçay Regülatörü ve HES projesinin ÇED Raporu’na ulaştık. GÖYNÜK ELEKTRİK ÜRETİM SAN. VE TİC. A. Ş. tarafından planlanan, 23.047 MWm kurulu güce sahip nehir tipi HES projesi, yıllık ortalama 39,95 GWh enerji üretmeyi hedefliyor. Ancak rapor, bölge halkını ve ekolojistleri yakından ilgilendiren önemli detayları barındırıyor.
En Yakın Yerleşim Yeri Sadece 835 Metre
Proje alanına ulaşımın Bingöl – Karlıova karayolunun Devecik yerleşim birimine ayrılan yol üzerinden sağlandığı belirtilirken, santral binasına en yakın yerleşim yerinin sadece 835 metre kuzeydoğusunda bulunan Hacılar Köyü olduğu tespit edildi.
Raporda, regülatör yeri yakınlarındaki Aşağıderinçay Köyü’nün ise taşınmış olduğu bilgisi yer alıyor. Santral sahası Karlıova ilçe merkezine kuş uçuşu 24,37 km mesafede bulunuyor. İnşaat aşamasında kullanılacak Kırma-Eleme Tesisi ve Beton Santrali’nin de regülatör yeri yakınlarında kurulacak olması, inşaat süresi (2 yıl) boyunca çevre yerleşimler için gürültü ve trafik gibi etkilerin olası olduğunu gösteriyor.
Kürük İçme Suyu Ana İsale Hattı Tehlikede
Raporun en kritik başlıklarından biri, projenin Kürük İçme Suyu Ana İsale Hattı ile çakışması. Bingöl Belediyesi’nin yazısı, HES projesinin Devecik Köyü sınırlarında kalan bu ana isale hattının üzerinde kurulacağını doğruluyor.
Raporda, bu çakışmaya yönelik şu önlemlerin alınacağı belirtiliyor:
- Regülatör yeri yakınlarındaki çakışan tesis yerleri revize edilmiştir.
- Santral sahası ile çakışan güzergahta ise, isale hattı cebri borunun altından geçecek şekilde deplase edilecektir.
- İsale hattını korumaya yönelik projeler Bingöl Belediyesi’ne onaylatılacak ve onaylanmayan projeler için uygulama yapılmayacaktır.
- Hatta oluşabilecek aksaklıklar ve zararlar, yatırımcı firma tarafından karşılanacaktır.
Bu durum, hayati öneme sahip olan içme suyu hattının proje nedeniyle risk altında olduğunu, ancak hattın korunması için sorumluluğun yatırımcı firmaya yüklendiğini ortaya koyuyor.
Ekolojik Denge ve Taahhütler
Proje, sadece elektrik enerjisi üretmeyi amaçlıyor ve sulama veya taşkın kontrolü gibi amaçları bulunmuyor. Bu durum, çayın doğal akışının büyük ölçüde enerji üretimine yönlendirileceği anlamına geliyor.
Raporda, ekolojik dengenin korunmasına yönelik bazı taahhütler öne çıkıyor. Ancak, Göynük Çayı üzerinde proje sahasının yukarısında halihazırda işletmede olan Saf I Regülatörü ve HES’in bulunması, çayın bu bölümünün zaten enerji projeleri tarafından kullanılan bir güzergah olduğunu gösteriyor.
Madencilik ve Jeotermal Alanlarla Çakışmalar
HES projesi güzergahının büyük çoğunluğunun orman alanı, tarla, çayır ve ham toprak gibi vasıflara sahip olmasının yanı sıra, çeşitli maden ve jeotermal ruhsat sahalarıyla da çakıştığı tespit edildi.
- Proje alanının büyük çoğunluğu Türkiye Kömür İşletmeleri A.Ş.’ye ait IV. Grup Linyit Sahası sınırları içinde kalıyor. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, kamu yararı ve kısa vadede sağlayacağı yüksek katma değer nedeniyle HES projesi lehinde karar alarak HES alanını “Özel İzin Sahası” olarak tescil etmiştir.
- Ayrıca proje, bir Jeotermal Kaynaklar İşletme Ruhsat Sahası ile de girişimli. İl Özel İdaresi, HES faaliyetinin jeotermal kaynağın koruma alanı zon sınırları içinde herhangi bir faaliyet yapmadan önce gerekli izinleri almasını şart koşmuştur.
Proje Süresi ve Kapanma
Projenin inşaat süresinin 2 yıl içinde tamamlanması, işletme ömrünün ise 50 yıl olması planlanıyor. İşletmenin kapanması durumunda ise regülatör yapılarının tamamen kaldırılacağı ve dere yatağının ilk günkü haline getirileceği taahhüt ediliyor.
Derinçay HES projesi, bölgenin enerji ihtiyacına katkı sunmayı hedeflerken, yakın yerleşimlere olan mesafesi, hayati öneme sahip içme suyu hattıyla çakışması ve ekolojik hassasiyet gerektiren cansuyu/balık geçidi gibi konularla dikkat çekiyor. ÇED raporundaki önlemlerin ne derece titizlikle uygulanacağı, bölgenin geleceği için belirleyici olacak.
Gelişmeleri takip ediyoruz.
