Çewlik.net – Madımak Katliamı, Türkiye tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak 2 Temmuz 1993’te yaşandı. 33 aydın, sanatçı, şair ve gencin hayatını kaybettiği bu trajedi, Madımak Oteli’nde gerçekleşen yangınla hafızalara kazındı. Peki, o gün neler oldu? Katliamın perde arkasında neler yatıyordu? Dava süreci nasıl ilerledi ve Madımak Oteli’ne ne oldu?
Sivas Katliamı’nın Arka Planı
Sivas’ta, 1 Temmuz 1993’te başlayan Pir Sultan Abdal Şenlikleri, aydınları, sanatçıları ve şairleri bir araya getirdi. Aziz Nesin, Behçet Aysan, Metin Altıok, Hasret Gültekin gibi isimler, söyleşilere katılmak, kitaplarını imzalamak ve eserlerini paylaşmak için şehre gelmişti. Ancak, şenliklerin ikinci günü, 2 Temmuz’da, gerici bir grup tarafından başlatılan olaylar, Türkiye’yi derinden sarsan bir katliama dönüştü.
Katliamdan iki gün önce dağıtılan bir bildiri, Aziz Nesin’i hedef gösteriyordu. Bildiride, Nesin’in başyazarı olduğu Aydınlık gazetesinde yayımlanan Salman Rüşdi’nin Şeytan Ayetleri kitabına atıf yapılarak provokasyon yaratılmıştı. Bu, katliamın işaret fişeği olarak değerlendirildi.
2 Temmuz 1993’te Neler Oldu?
2 Temmuz Cuma günü, Cuma namazı sonrası bir grup gerici, şenliklerin düzenlendiği kültür merkezine doğru yürüyüşe geçti. “Sivas laiklere mezar olacak” gibi sloganlar atan kalabalık, yeni dikilen Halk Ozanları heykelini yıktı ve yerde sürükledi. Valilik raporuna göre, akşam saat 18.00’de Madımak Oteli önünde yaklaşık 15 bin kişi toplanmıştı.
Otel önündeki araçlar ateşe verilmiş, camlar kırılmıştı. Güvenlik güçleri ise olaylara müdahale etmek yerine seyretmekle yetindi. Saatler sonra, otel ateşe verildi. İhlas Haber Ajansı’nın çektiği görüntülerde, kalabalığın “Cehennem ateşi işte!” gibi sloganları duyuluyordu.
Yangında, aralarında Asım Bezirci (66) ve Koray Kaya’nın (12) da bulunduğu 35 kişi hayatını kaybetti. Aziz Nesin, itfaiye merdiveniyle kurtarılırken tartaklandı.
Siyasi Tepkiler ve Tartışmalar
Katliam sonrası siyasi liderlerin açıklamaları, büyük yankı uyandırdı:
- Başbakan Tansu Çiller: “Çok şükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir.”
- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel: “Olay münferittir. Ağır tahrik var.”
- İçişleri Bakanı Mehmet Gazioğlu: Aziz Nesin’i tahrikle suçladı.
Dönemin Sivas Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu’nun, “Gazanız mübarek olsun” diyerek kalabalığı kışkırttığı iddia edildi. Ancak bu sözlerin, Refah Partili belediye meclis üyesi Cafer Erçakmak’a ait olduğu sonradan ortaya çıktı.
Dava Süreci: Adalet Arayışı
Sivas Katliamı’na ilişkin dava süreci, yıllarca devam etti. İlk soruşturmalar Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde (DGM) görüldü. Ankara 1 Nolu DGM’ye sunulan iddianamede, olayların nedeni olarak şenliklere katılanlar ve Aziz Nesin’in varlığı gösterildi. DGM Başsavcısı Nusret Demiral, “Olayda örgüt yok, tahrik var” dedi.
1994’te verilen ilk kararda:
- 22 sanık 15’er yıl,
- 3 sanık 10’ar yıl,
- 54 sanık 3’er yıl hapis cezası aldı.
- 37 sanık beraat etti.
Karar temyiz edildi ve 2001’de Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 33 sanığa ölüm cezası, diğerlerine çeşitli hapis cezaları verdi. Ancak 2014’te dava, zaman aşımı gerekçesiyle kapatıldı. Mahkeme, “İnsanlık suçunda zaman aşımı olmaz, ama suçlular kamu görevlisi değil” açıklamasını yaptı.
Dava avukatlarından Şenal Sarıhan, BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada, olayın ardındaki örgütlerin bulunmadığını ve adaletin sağlanmadığını vurguladı.
Madımak Oteli’ne Ne Oldu?
Katliamın yaşandığı Madımak Oteli, yıllardır tartışma konusu. Pir Sultan Abdal Kültür Derneği ve Alevi örgütleri, otelin Utanç Müzesi olmasını talep ediyor. Ancak bu talep, hükümetler tarafından kabul edilmedi.
- 1990’larda otelin girişinde bir kebap lokantası açıldı, bu durum mağdur yakınlarının tepkisine neden oldu.
- Lokanta, 2009’da taşındı.
- Otel, kamulaştırılarak 2011’de Bilim ve Kültür Merkezi’ne dönüştürüldü.
Her yıl 2 Temmuz’da düzenlenen anma etkinliklerinde, “Utanç Müzesi” talebi yineleniyor.
