Neriman Bolkan: Çocukları Önceliklendirmeyen Bir Bingöl Belediyesi Var

Zeynep Akat

---

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü, Türkiye’de çocukların yaşadığı gerçekler ışığında karşılanıyor.

Eğitim, sağlıklı beslenme, güvenli barınma, oyun, dinlenme ve sosyal gelişim, çalışma ve çocuk işçiliğine karşı korunma, kültürel ve anadilinde eğitim, çocukların sahip olduğu temel haklardan sadece birkaçı.

Ne var ki, ülkenin pek çok köşesinde bu haklara erişim hala ciddi şekilde sınırlı.

Bingöl’deki tablo da ülke genelindeki manzarayla paralel bir görüntü sunuyor.

Kentte çocuklar yoksullukla, erken evlilikle, anadil yasağıyla, oyun alanı eksikliği ve kreş yetersizliğiyle büyüyor.

Çocuk hakları yalnızca uluslararası anlaşmalarda adı geçen bir kavram değil; aynı zamanda bir kent politikası meselesi.

Çünkü çocukların güvenli oyun alanlarına, kreşlere, sağlıklı yaşam alanlarına ve kültürel haklarına erişimi, belediyelerin ve yerel yönetimlerin önceliklerine doğrudan bağlı.

Bir kentin çocuklara sunduğu bu olanaklar, aynı zamanda o kentin ne kadar demokratik ve eşitlikçi olduğunun da sessiz bir göstergesi.

Tam da bu nedenle, 20 Kasım’da Bingöl’deki çocukların yaşamına ve hak ihlallerine yakından bakmak için DEM Parti Bingöl İl Eşbaşkanı Neriman Bolkan ile görüştük.

Bolkan, kentteki çocuk yoksulluğu, oyun alanı eksikliği, kreşsizlik ve anadil haklarıyla ilgili gözlemlerini paylaştı.

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü’nde Bingöl’de çocuklar açısından tablo nasıl, genel olarak durumumuz nedir?

Bingöl de çocuklar açısından tablo ne yazık Türkiye ortalamasının da altında.

Kentte çocukların eğitime erişiminden sağlıklı beslenmeye, güvenli yaşam alanlarından kültürel haklara kadar pek çok alanda ciddi eşitsizlikler var.

Devlet politikalarının yetersizliği, yerel yönetimlerin uzun yıllardır çocuk odaklı hizmet üretmemesi ve ekonomik krizin ağır etkileri çocukların yaşamını doğrudan biçimlendiriyor.

Biz DEM parti olarak çocuk haklarının evrensel, dokunulmaz ve ertelenemez olduğunu düşünüyoruz ancak bunun pratikte hayata geçirilmediğini görüyoruz.

Bingöl’de çocuk yoksulluğu oranı oldukça yüksek. Bu yoksulluk çocukların hangi temel haklarını doğrudan etkiliyor?

Yoksulluk, bir çocuğun sadece maddi koşullarını değil, tüm hayatını belirleyen bir kırılganlık yaratıyor.

Bingöl’de çocuk yoksulluğu dengeli beslenme ve sağlıklı büyüme hakkını, nitelikli eğitime eşit erişim hakkını, oyun, kültür, spor ve sosyal yaşam hakkını, güvenli barınma ve gelişim ortamı hakkını, psikososyal destek hakkını ve anadilinde kendini ifade etme ve kültürel kimliğini koruma hakkını doğrudan etkiliyor.

Bugün Bingöl’de birçok çocuk beslenme yetersizliği yaşıyor, okul masrafları nedeniyle eğitimden uzaklaşıyor, ulaşım ve metaryal giderleri aileler için ciddi bir yük haline geliyor.

Çocukların gelişim süreçleri bu yapısal yoksulluk nedeniyle sekteye uğruyor.

Şehir merkezinde ve özellikle köylerde çocukların oyun oynayabileceği, sosyalleşebileceği güvenli parklar, çocuk alanları yeterli mi? Eksiklikler neler?

Kesinlikle yeterli değil. Kent merkezindeki mevcut parklar hem nitelik hem de güvenlik açısından eksik; köylerde ise çoğu yerde çocuklar için hiç bir oyun alanı yok.

Çocuklar beton alanlarda, araç trafiği içinde, güvensiz koşullarda oynamak zorunda kalıyor.

Eksikliklerin başında güvenliksiz, bakımsız ve doğal olmayan oyun alanları, erişilebilir olmayan alanlar, engelli çocuklar için erişim düzenlemelerinin bulunmaması, kırsalda park ve sosyal alan eksikliği ve toplumsal cinsiyet açısından güvenli mekanların olmaması geliyor.

Bir kentin çocuklar için ne kadar yaşanabilir olduğu, aslında o kentin ne kadar demokratik olduğununda göstergesi.

Bingöl’de özel kreşler var ancak Bingöl Belediyesi’nin açtığı bir kreş ya da gündüz bakımevi yok. Kentteki bu durum kapsayıcılık bağlamında bize ne söylüyor? Özellikle çalışan anneler için durum nasıl?

Bu durum çok net bir gerçeği gösteriyor: belediye bu güne kadar çocukları ve çalışan anneleri önceliklendirmemiş.

Kreş, yalnızca bir bakım hizmeti değildir; sosyal devlet anlayışının yereldeki somut karşılığıdır.

Bingöl Belediyesi’nin kreş açmaması kadınların iş hayatına katılımını azaltıyor, çocukların eşit gelişim hakkını engelliyor, dar gelirli aileleri özel kreşlerin maliyeti nedeniyle dışarıda bırakıyor.

Kapsayıcı olmanın aksine, sınıfsal ayrımcı bir kent yaratıyor.

Kentte yaşayan anneler büyük bir yük taşıyor.

Çocuk bakım yükünün tamamen kadınlara bırakıldığı bir düzende hem istihdam hem sosyal yaşam büyük bir darbe alıyor.

DEM Partili belediyelerde kreş politikası nasıl işliyor, DEM Parti Bingöl İl Örgütü olarak sizlerin Bingöl’de bu konuda bir projesi var mı?

Dem Partili belediyelerde kreş politikası, kadın özgürleşmesi ve çocuk hakları ekseninde yürütülüyor.

Belediyelerimiz ücretsiz veya düşük ücretli kreşler kuruyor, mahalle bazlı gündüz bakım evleri oluşturuyor, anadil temelli pedagojik destek veriyor ve kadın kooparatifleriyle ortak çalışmalar yürütüyor.

Biz de Bingöl özelinde çocukların sağlıklı ve güvenli gelişimleri için ücretsiz kreş talepli çalışmalar yürütüyoruz.

Çocukların anadillerinde eğitim ve kültürel hakları açısından Bingöl’deki durum nedir? Kız çocukların okullaşma oranı ve erken evlilik sorunu Bingöl’de hala ciddi bir mesele mi? Bu konuda ne tür çalışmalar yürütüyorsunuz?

Bingöl’de çocuklar Zazaki, Kurmanci ve Türkçe dillerinin içiçe geçtiği çok dilli bir yaşam sürüyor.

Ancak eğitim sistemi tamamen tek dilli olduğu için çocuklar kendi anadillerinde kendilerini ifade edemiyor, kültürel kimliklerini geliştiremiyor.

Anadilin yok sayılması pedagojik bir sorun olduğu gibi psikolojik bir baskı da yaratıyor.

Kentte anadil öğretimi konusunda aileler istekli fakat devlet destekli mekanizmalar olmadığı için bu talep karşılıklısız kalıyor.

Bu da hem öğrenim güçlüklerine hem kültürel kopmaya neden oluyor.

Son olarak, 20 Kasım Çocuk Hakları Günü vesilesiyle Bingöl’deki çocuklar için en acil 3 talebiniz/tavsiyeniz nedir?

1. Çocuk yoksulluğunu azaltacak acil sosyal destek programlarının hayata geçirilmesi. Beslenme, barınma ve eğitime erişim en temel haktır. Bununla beraber çocuk işçiliğinin yasaklanması.

2. Her mahallede güvenli oyun alanları ve çocuk merkezlerinin kurulması; köyler dahil tüm çocuklar için eşit, güvenli ve ücretsiz alanlar oluşturulması.

3. Anadilde eğitim ve kültürel hakların tanınması: Çocukların kimlikleriyle büyümesi hem psikolojik hemde pedagojik bir haktır.