Çewlik.net – Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi, “Türkiye’de Türkçe Dışında Konuşulan Anadillerinin Kullanım Düzeyi ile Anadillerine Dair Talep ve Eğilimleri” başlıklı araştırma raporunu açıkladı.
2-9 Mayıs 2024 tarihleri arasında 16 kente yürütülen çalışma online ortamda 1276 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Araştırma Diyarabakır, İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Antalya, Antep, Çanakkale, Mersin, Elazığ, Mardin, Urfa, Van, Batman, Şırnak ve Ağrı illerini kapsadı.
Yüzde 42,2 Kürtçe konuşuluyor
Anadili Türkçe olmadığı halde “hanelerinde/aile içinde” sadece Türkçe konuşanların oranı yüzde 18,8 oldu. Türkçe ve kendi anadillerini hanelerinde birlikte konuşanların toplam oranı yüzde 46 oldu. Söz konusu yanıtlar hesap edilerek araştırma grubunun yüzde 64,8’inin hanesinde Türkçe kullanımı mevcut olduğu belirtildi.
Katılımcıların yüzde 42,2’si, anadilini hanede/aile içinde “her zaman” konuştuklarını belirtti. Katılımcıların yüzde 17,7’si anadillerini hanede/aile içinde “nadiren” konuştuklarını, yüzde 9,1’i ise “hiçbir zaman” konuşmadıklarını bildirdi.
Verilere göre; anadilin hanede yaygın kullanımı katılımcıların yarısının altında seyretti.
Erkek görüşmecilerin, yüzde 46,3’ü “her zaman”; kadın görüşmecilerin yüzde 35,9’u “her zaman” hanelerinde anadillerini konuştuklarını bildirdi.
Orta yaş grubu, anadili her zaman konuşanlar içinde en çok konuşan grubu oluşturdu. 65 yaş üstünün ise anadilini her zaman konuşma oranının nispeten düşük olduğu dikkat çekti.
Anadil sorusuna “Kurmancî” yanıtını veren görüşmecilerin yüzde 51,5’i hanelerinde “Kurmancî-Türkçe”, yüzde 13,3’ü “Türkçe” konuştuğunu kaydetti.
Anadilim “Kirmanckî/Zazakî” yanıtı veren görüşmecilerin yüzde 27,6’sı hanelerinde “Türkçe”, yüzde 14,5’i “Kirmanckî/Zazakî-Türkçe” konuştuklarını söyledi.
Ayrıca farklı anadillerine sahip olan her 10 kişiden en az 7’si, “Sokak/Sosyal hayat” dilinin “Türkçe” olduğunu ifade etti.
Anadilinde eğitim talebi: Yüzde 98,4
Araştırma grubu içinde okul çağında olan çocukları için “yaşayan diller ve lehçeler” seçmeli dersine başvuranların oranı yüzde 32,8 oldu. Seçmeli ders talep edenlerin yüzde 16,4’ü “Talep ettiğimiz anadilde çocuklar için sınıf açıldı” derken, diğer başvurulara yanıt verilmediği ya da değişik gerekçelerle sınıflar açılmadığı tespit edildi.
Bununla birlikte katılımcıların yüzde 98,4’ü “Çocuklarının anadillerinde eğitim görmesini” istediğini bildirdi.
“Anadilinizin korunması ve geliştirilmesi gerektiğini düşünüyor musunuz?” sorusuna katılımcıların yüzde 99,4’ü “Evet” yanıtı verdi. “Anadilinizin varlığını sürdürmesi önünde en büyük tehlike sizce nedir?” sorusuna açık uçlu yanıt veren katılımcıların yüzde 52,5’i, “Anadilde eğitimin olmaması”, yüzde 17,4’ü “Ailelerin çocuklarıyla Türkçe konuşması”, yüzde 17,4’ü “Baskı ve asimilasyon politikaları” dedi.
