Mursel Bek
Nê demanê pênîyan de gellek merdim bi nameyê niştoxî vêcîyeyê hola. Ez vana “niştox” çimke înan xo ra vanê “niştox”. Tîya de ez kewena dima persê “nê merdimî raşta niştoxî an niştox nîyê?” yî.
Belê, sênî ke wendiş û xo averbîyayîş karêkê weş ê û bi feyda yê, niştiş zî hinde karêko weş o û giring o. Ez bawer kena her kes na xal de hem fikir o labelê mi gore namekerdişê niştoxî de tengasî est a. Meseleyê kamî rê niştox yeno vatiş, an zî xo ra sênî eşkareno vaco “niştox”î de ganî merdim hasas bo. Çimke mesele giring a û di het a. Eke merdim yewî rê vaco “niştox” cayê ey aberneno û verê wendoxan da ca dano ci. Pêy na hewil/hereket mesûlîyetê eyî zef beno. Niştoxêk ra çi pawenîyeno ganî ê çîyan tim û tim bîyaro ca.
Ez çira na mesele de eciz bena? Tîya de armancê mi pawetişê qal û vîr o. Ez wazena ziwan bipawî, vîr û bawerîyê şarî, ked û emeğê niştoxanî bipawî û heqê her kesî bi edaletî teslîmî her kesî bikî.
Elbet ez zana, niştoxî karêko baş o û ganî bêro ca labelê niştoxî têna bi çimê karî îzah nêbeno. Belê, niştox sey karker xebatyeno la têna pêy karkerî niştoxî nêbeno. Biraştî, niştox zî têna çimê karî ra nêaneyeno na mesela ra. Çimke zano ke niştoxî hûner wazeno, fem û fîraset wazeno, hişarî û şîyarî wazeno, reynê hûnerê hîşarî û şîyarkeşîyê merdiman wazeno, hîşêka pratik wazeno, xizînayê çekûyan wazeno, qaxiz û pênûs rê heskerdiş û emir/temen dayîş wazeno, cigêrayîş wazeno, zef zef ked û emegê wendişî wazeno. Nê çîyê mi rêz kerdî çinbî merdim çiqas bixebito veng û vala yo. Yeno o mena ke, herkes nêşkareno niştoxî biko, ancax merdim westayê ziwan, qal û qalkerdişî bo ey ra “niştox” yeno vatiş.
Keremê xo, balê xo bidinê cumleyê mi. Mi nêva çew nêşkareno binûso, mi va her kes nêbeno niştox. Wa nêro o mena ke ez vana wa çew çîk nêniso. Nê, wa binûsê, parve bikê çimke niştiş merdim rê avantaj virazeno. Niştiş merdim aver beno û arşîvê şexsê merdim pêy niştiş nîyena pêra. Tabi no aneyayîş mi gore, warê helbest û helbestvanî de zî hîna yo.
Armancê mi tewir û teknîkê niştoxî yo. Ez wazena nê xalan ser vinderî. Çimke sey hemin kar û xebatan, niştoxî zî bi usul û qeyda bena. Ganî her niştox xo rê yew tewir/tarz peyda biko û tarzê xo de binûso. Eg sey xo yanî bi tewirê xo nêniso têna nişte (çekûyan/tîpan) niseno. Niştoxêk teqlîd keno, nişteyê xo bi tewirê merdimî bîn ra nisneno. Yanî dizneno, dizdî keno. O merdim ra/a cinî ra “niştox” nêno vatiş. Çimke dizdî an zî teqlîd çîkî cîya yo û feydayê xo çinî yo. Merdimo dizd, feyda nêdano wendox, ziwan, edebiyat, qal û qalkerdiş. Têna merdim bilî keno û wendiş û niştiş ra keno serdin, niştoxanê raştikînan ra dûr fîneno.
Ez reynê vana merdim ganî binûso labelê bi tewirê xo da binûso. Ez na xal de çendî wernagan/mînagan bidî. Ma vaco vengê merdimêk weş o labelê heke tarzê ey çinbo tesîro pîl/girde nêdano goştaran û bi vengê xo çewî kom nêkeno. Mesela dengbêjêk xo rê tarzêk virazo tesîr dano şarî. Merdim der û dormaleyê ey de kom benê. Reynê mamostayêk bîyarê verê çimanê xo. Çiqas zanayî bo zî heke tewirê xo de xo îfade nêko, zanayîş parve nêko, wendekarî ey sey kesêko normal goşdarenê. La sey her kes nêbo, tarzê xo dir malûmat û zanayîyê xo parve biko qalê ey kewena sareyê wendakaran.
Ma eşkarenê semedê meleyan, ostayan, rometaxan/şoforan, esnafan, şone û gawanan ser zî hîna vacî. Yanî çi kar û şixûl bena wa bibo, her çî de merdim tarzê xo de bigurîyo, ser keweno û name geno û beno namdar.
Taybetî mi niştoxî ser de qal kerdo. Ez reynê vana. Niştoxî huner û westatî wazeno. Merdim bi hazaran pirtûkan biwano zî pêy niştişê yew di çîyan nêbeno niştox. Birastî zef zî binûso, rûhê nişteyê ey ra dîyar beno çita yo, çita nê yo. Sîstemê nişteyî, şixûlnayîşê çekûyan, kar ardinê cumleyan, tesîrê hîkayeyî an zî temamîyê nişteyî qalîteyê xo mojnena ra. Nê çî, rêberê merdimî yê. Çew nêşkareno xo ver de vaco ez “niştox” a anzî falan kes “niştox” o. Çimke ruhê niştoxî cîya yo û her kesî de çinî yo.
Tîya de xalêk ganî baş bêro zelalkerdiş. Beno ke merdim niştiş ra heskeno labelê merdim ganî ewil wendiş ra hes biko. Xo hetanî mamosta (niştox/yazar) hesapneno wa xo wendekar (wendox/okuyucu) bihesapno baş beno. Him hetê teslîmîyetê heqî rê him zî hetê ziwanî rê… Çimke nişte nîşanê ziwanî yo. Merdim ganî averbîyayîşê ziwanî rê egel/menî nêbo. Semedê pişikê xo; ziwan, qal û nişte nêdo vindarnayîş. Çimke zanayox vanî, her ziwan sermayeyê şarî yo, rengê cûgeh o, sewtê Homayî yo. Ganî her kes aşîkar bizano ke heqê çewî çino semedê pişikgirdeyê xo ziwan lîşin biko, qalkerdiş, wendiş û niştiş serdin biko.
Merdim ganî na raştî zî xo vîr ra nêko. Niştox xo ra nêvano ez niştox a. Vano ez no ware de xebatoxêk a. Xebatoxê ziwanî û şarê xo ya. Yanî xizmetkarê nê çîyan a.
Belê, ganî merdim zef biwano, zef cibigêro, zef goşdarî biko, zef his biko; tay vaco û binûso. Heke nişteyê ey tewirê xo de bî wendoxî wahar ci vecîyenê û wazenê o binûso. Nişte nêro wendiş yeno o mena ke şarî vanî “Niştiş hedê to nêyo, ti menûso; biwano. No qeyda daha baş o. Ti rê zî, ma rê zî, ziwanê ma rê zî…” Ganî her kes no peyam ra fem biko.
