BİNGÖL – Türkiye, 2025-2026 eğitim-öğretim yılına ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve artan hayat pahalılığı gölgesinde giriyor. Veliler, çocuklarının eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için her geçen yıl daha fazla maddi yükle karşı karşıya kalıyor.
Okul çantası fiyatlarından kırtasiye malzemelerine, okul kıyafetlerinden servis ücretlerine kadar eğitim giderleri, dar ve orta gelirli ailelerin bütçesini zorluyor. Eğitim Sen Bingöl Şubesi’nin açıklamasına göre, bu masrafların devlet tarafından karşılanması ve kamusal eğitimin güçlendirilmesi bir zorunluluk. Peki, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında okul çantası kaç liraya dolacak? Eğitimdeki eşitsizlikler nasıl aşılacak?
Okul ve Kırtasiye Masrafları Aileleri Zorluyor
2025-2026 eğitim-öğretim yılı, 8 Eylül 2025 Pazartesi günü başlayacak. Ancak veliler, artan kırtasiye fiyatları nedeniyle şimdiden kara kara düşünüyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Ağustos 2024’te %51,97 olan resmi enflasyon oranı, Ağustos 2025’te %33’e gerilese de eğitim masraflarındaki artış %60’ın üzerinde. Bu durum, özellikle birden fazla çocuğu olan aileler için ciddi bir ekonomik yük oluşturuyor.
İlkokul ve Ortaokul/Lise Kırtasiye Sepeti Maliyetleri
2025-2026 eğitim-öğretim yılında bir öğrencinin okul çantasını doldurmanın maliyeti, eğitim kademesine ve tercih edilen ürünlerin kalitesine göre değişiklik gösteriyor. İşte detaylı maliyet tablosu:
- İlkokul (1-4. Sınıf) Kırtasiye Sepeti: Ortalama 2.800 TL – 3.800 TL
Temel ihtiyaçlar arasında çanta, defter, kalem, silgi, boya malzemeleri ve suluk yer alıyor. - Ortaokul ve Lise Kırtasiye Sepeti: Ortalama 4.000 TL – 5.800 TL
Daha fazla defter, dosya-klasör, farklı kalem türleri ve ek materyaller maliyeti artırıyor.
Artış Oranları ve Ekonomik Yük
Geçtiğimiz yıl 1.980 TL olan bir okul çantasının dolum maliyeti, 2025’te 2.000 TL – 5.000 TL aralığına yükseldi. Son üç yılda bu maliyetlerde yaklaşık %88’lik bir artış yaşandı. Asgari ücretli bir aile için sadece kırtasiye masrafları, aylık gelirin %15-20’sine denk geliyor. Bu durum, velilerin borçlanmasına veya temel ihtiyaçlarından feragat etmesine neden oluyor.
Büyükşehirlerde maliyetler daha da yüksek. Örneğin, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi şehirlerde bir okul çantasının maliyeti 4.000 TL – 6.000 TL arasında değişiyor. Zincir marketlerin rekabeti, küçük kırtasiyecileri zorlarken, veliler uygun fiyatlı ürünler bulmak için toptancılara yöneliyor. Ancak toptancılarda bile fiyatlar geçen yıla göre iki katına çıkmış durumda.
Eğitimde Eşitsizlikleri Derinleştiren Bir Sorun
Eğitim masraflarındaki bu artış, sadece ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda çocukların eğitim hakkından eşit koşullarda yararlanmasını engelleyen politik bir mesele.
Eğitim Sen Bingöl Şubesi, kamusal eğitimin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor:
“Eğer devlet, öğrencilere ücretsiz veya destekli kırtasiye sağlamazsa, düşük gelirli ailelerin çocukları okula eksik malzemelerle gitmek zorunda kalacak. Bu durum, eğitimde geri kalmalarına neden olacak.”
Anayasal bir hak olan eğitim, velilerin ekonomik gücüne bağlı hale getirilmemeli. Ancak fahiş fiyatlar, çocukların eğitim hakkını tehdit ediyor. Özellikle dar gelirli ailelerin çocukları, eksik malzemeler nedeniyle eğitim sürecinde dezavantaj yaşıyor. Bu durum, eğitimdeki fırsat eşitsizliklerini daha da derinleştiriyor.
Çözüm: Kamusal Eğitim ve Devlet Desteği
Eğitim Sen Bingöl Şubesi, eğitim masraflarının devlet tarafından karşılanması gerektiğini savunuyor. Önerilen çözümler şunlar:
- Ücretsiz Kırtasiye ve Okul Malzemeleri: İlköğretim çağındaki çocuklar için çanta, defter, kalem gibi temel ihtiyaçlar devlet tarafından ücretsiz sağlanmalı.
- Eğitim Bütçesinin Artırılması: Eğitime ayrılan bütçe en az iki katına çıkarılmalı. Okulların velilerden “bağış” toplama zorunluluğu ortadan kaldırılmalı.
- Kamusal Eğitim Anlayışının Güçlendirilmesi: Eğitim, piyasacı politikalardan uzaklaştırılarak toplumsal bir hizmet olarak ele alınmalı. Okullar ticarethane, veliler müşteri konumuna itilmemeli.
- Zorunlu Bağışların Yasaklanması: Okulların velilerden zorunlu bağış talep etmesi engellenmeli, her öğrenciye eşit ve nitelikli eğitim sunulmalı.
Eğitim Bütçesi Neden Yetersiz?
Türkiye’de eğitime ayrılan bütçe, okulların ve öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak. Bu nedenle birçok okul, bağış adı altında velilerden ek kaynak talep ediyor. Eğitim Sen, bu uygulamanın yasaklanması ve eğitim bütçesinin artırılması gerektiğini vurguluyor. Eğitime yeterli kaynak ayrılmazsa, velilerin sırtındaki yük daha da ağırlaşacak.
Eğitim Her Çocuğun Hakkı!
Eğitim, her çocuğun anayasal hakkı. Ancak 2025-2026 eğitim-öğretim yılında artan okul ve kırtasiye masrafları, bu hakkı tehdit ediyor. Devlet, kamusal eğitim anlayışını güçlendirerek, kırtasiye malzemeleri, okul çantası ve diğer temel ihtiyaçları ücretsiz sağlamalı. Eğitim bütçesi en az iki kat artırılmalı ve velilerin ekonomik yükü hafifletilmeli. Aksi takdirde, eğitimdeki eşitsizlikler daha da büyüyecek, çocukların geleceği piyasanın insafına terk edilecek.
Eğitim Sen Bingöl Şubesi’nin çağrısı net: “Eğitim hakkı, velilerin ekonomik gücüne bağlı olamaz. Kamusal eğitim güçlendirilmeli, her çocuk eşit koşullarda öğrenim görmeli!”
