Çewlik.net – Yeşil vadileri ve deprem kuşağındaki hassas ekosistemiyle bilinen Bingöl’de, 2024 yılı boyunca verilen maden ruhsatları yerel halkı ve doğayı büyük bir tehdit altına soktu.
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından ihaleye çıkarılan 5 maden sahası, toplam 5.431 hektar alanı (yaklaşık 7.606 futbol sahası büyüklüğünde) kapsıyor.
Bu mega projeler, ormanlık alanlara, köylere ve koruma bölgelerine komşu konumda yer alırken, 1. derece deprem fay hattı üzerindeki ilin geleceğini riske atıyor.
Polen Ekoloji Kolektifi’nin #AltıÜstüYağma #AltıÜstüYaşam kampanyası kapsamında hazırlanan haritalar, bu yağmanın boyutlarını gözler önüne seriyor.
Maden Ruhsatlarının Detayları
2024 başından itibaren Bingöl’de 4 farklı maden şirketine devredilen ruhsatlar, Genç, Yedisu ve Karlıova ilçelerini doğrudan etkiliyor. İşte öne çıkan tehditler:
- Genç İlçesindeki Mega Madenler: Ormanlık bir alanda konumlanan ilk ruhsat sahası, Yazkonağı köyüne yalnızca 220 metre mesafede. Dağınık yerleşimli haneler ve Ensar Camii gibi kültürel yapılar doğrudan saha içinde kalıyor. İkinci saha ise Dereköy ve Keklikdere köylerine sırasıyla 720 metre ve 910 metre uzaklıkta, ormanları yok ederek yerel tarımı baltalıyor.
- Yedisu’daki Tehlike: Yeşilgöl köyünü yutan ruhsat alanı, Karabey Deresi’ni boydan boya tehdit ediyor. Kiğı Şeytandağları Koruma Alanı’na 500 metre, Yedisu ilçe merkezine ise 720 metre mesafede bulunan bu proje, su kaynaklarını ve biyoçeşitliliği yok etme potansiyeli taşıyor.
- Karlıova’da Koruma Alanlarına Komşu: Erzurum Çat Koruma Alanı’na sadece 2 kilometre uzaklıktaki ruhsat, deprem riski yüksek bölgede ekolojik dengeyi bozabilir.
Bu ihalelerin birinde Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci devam ederken, diğerleri hızlıca onaylanarak doğaya darbe vuruyor.
ÇED Sürecindeki 35 Maden Projesi: ‘Gerekli Değil’ Kararları Çoğunlukta
Bingöl’de 2023’ten bu yana ÇED gündeminde 35 maden projesi bulunuyor. Bunların %69’una “ÇED Gerekli Değil” kararı verilmesi, uzmanlar tarafından eleştiriliyor. Projeler arasında kalker-kum ocakları, demir-bakır-kurşun-çinko madenleri öne çıksa da, asıl tehlike metalik madenlerde gizli. İlçelere göre dağılım şöyle:
| İlçe | Proje Sayısı | Öne Çıkan Türler |
| Genç | 12 | Demir ve çinko madenleri |
| Kiğı | 8 | Altın madeni (Ekin Madencilik) |
| Karlıova | 10 | Altın madeni (Hüda Eylül Akıncılar) |
| Yedisu | 5 | Bakır ve kurşun ocakları |
Altın Madenleri ve Deprem Riski: Ekokırım Kapıda
Bingöl’ün tamamı 1. derece deprem fay hattı üzerinde yer alırken, iki altın madeni projesi daha da ürkütücü. Kiğı’daki Ekin Madencilik altın madenine Mart 2024’te “ÇED Gerekli Değil” onayı verildi.
Karlıova’daki Hüda Eylül Akıncılar projesi ise 2023’te onaylandı; ardından cevher zenginleştirme, kapasite artışı ve atık depolama tesisleri için ek izinler alındı.
Siyanür kullanımı ve su tüketimi gibi unsurlar, fay hattındaki bu bölgede katastrofik sonuçlar doğurabilir.
Polen Ekoloji Kolektifi, “Şirketlere kazanç, halklara yıkım getiren kapitalist madenciliğe karşı mücadele şart” diyor.
Mega madenlerin yasaklanması, su egemenliği ve siyanür kullanımının sona erdirilmesi talepleriyle harekete geçme çağrısı yapıyor.
