Bingöl’ün Karlıova ilçesine bağlı Kaynarpınar (Licik) köyünde başlayan jeotermal enerji santrali (JES) sondaj çalışmaları, bölge halkını ayağa kaldırdı. Fay hattı üzerinde konumlanan bu proje, Peri Vadisi’nin doğal ekosistemini yok etme riski taşırken, uzmanlar tarafından deprem tetikleyicisi olarak nitelendiriliyor. Karlıova Yedisu İlçeleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Nilüfer Uygun’un açıklamaları, yeni bir göç dalgasının ve büyük bir felaketin habercisi niteliğinde.
JES Sondajı Nasıl Başladı? ÇED Raporu Skandalı Ortaya Çıktı
Jeotermal su arama çalışmaları, 3 Ocak 2023’te Kurban Madencilik ve İnşaat Şirketi tarafından otelcilik, sebze-meyve yetiştiriciliği amacıyla başvurusuyla başladı.
Bingöl Valiliği, 30 Mart 2023’te “ÇED Gerekli Değildir” raporu vererek yeşil ışık yaktı. Ancak köy sakinleri, sondaj makinelerinin köy merkezinde çalışmaya başlamasıyla ancak haberdar oldu.
1990’larda zorla boşaltılan ve 2000’lerde dönen köylüler, bu gelişmeye büyük tepki gösterdi.
Nilüfer Uygun, yerinde incelediği alanda şu çarpıcı detayları paylaştı:
- Köylülerin JES için imza verdiği iddiası tamamen yalan. Sabah kalktıklarında makineleri fark ettiler.
- Ruhsat, valilik onayıyla yabancı bir şirkete devredildi; firma yetkilileri bile belirsiz.
- ÇED raporu olmadan başlanan çalışmalar, yasal ihlal içeriyor.
Uygun, “Valilik izni olmadan bu iş olmaz. Gizli kapaklı işler dönüyor” diyerek dava sürecinde ulaşılan evraklara işaret etti.
Peri Vadisi’nin Zengin Ekosistemi Tehlikede: Hayvancılık ve Göç Riski
Peri Vadisi, Bingöl’ün biyolojik çeşitlilik ve kültürel miras açısından en değerli doğal alanlarından biri. Alabalıkla ünlü bu vadi, sayısız canlıyı barındırıyor ve bölge ekonomisinin belkemiği olan tarım, hayvancılık ile arıcılığı besliyor. Uygun şu uyarılarda bulundu:
“JES projesi, vadinin doğal yapısını bozacak. Hayvancılık yok olacak, yeraltı suları kirlenerek yeni hastalıklar doğuracak. Bu, 3-5 köyü değil, tüm Peri Vadisi’ni etkileyecek. İnsanları yeni bir göçe zorlayabilir – babam gibi 64 yaşındaki biri metropole nasıl uyum sağlar? Kaynarpınar’la aramızda sadece 10 km var.”
Köylüler, ekonomik teşviklerle susturulmaya çalışılıyor ancak rızaları alınmadan ilerleyen proje, Alevi inancının “kurttan, kuştan, ağaçtan rızalık alma” ilkesine aykırı bulunuyor. Şirket sahibi Mustafa Kurban’ın (eski CHP Bingöl İl Başkanı ve milletvekili) kendi köyüne rağmen bu işe girişmesi, eleştirilerin odağında.
Fay Hattı Üzerinde JES: Deprem Tetikleyicisi mi? Uzmanlar Alarm Veriyor
Karlıova, Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu faylarının kesiştiği yüksek riskli bir bölge. 2020’de Mw 5.9 Kaynarpınar depremi, 1 can kaybı ve 35 yaralıyla bölgenin kırılganlığını kanıtladı. Yedisu Fayı’nda 250 yıllık deprem periyodu doldu; Prof. Dr. Naci Görür, 7.4’ten büyük bir sarsıntı riskine dikkat çekti.
Jeotermal sondajlar, yeraltından su çekme ve enjeksiyon işlemleriyle fay hatlarında dengesizlik yaratabiliyor. TÜBİTAK araştırmaları, bu sürecin deprem sıklığını artırabileceğini vurguluyor – doğrudan neden olmasa da tetikleyici etki tartışmasız. Uygun, “En ufak titreşim bile yeni bir depreme yol açabilir. Köylüler ‘Nereye gideceğiz?’ diye soruyor; tedirginlik hat safhada.”
Bölgedeki deprem riski haritasına göre, Karlıova yıllık %74 olasılıkla en az 4.8 Mw sarsıntı taşıyor. Bu JES, tam da Yedisu Sismik Boşluğu üzerinde – uzmanlar “meşru müdafaa” diyerek direnişi haklı buluyor.
Halkın Mücadelesi: Rıza Olmadan Kabul Etmiyoruz!
Uygun, “Toplumun rızası alınmadan böyle bir proje olmaz. Mücadelede yanlarındayız” diyerek seslerini yükseltti. Köylerde kameralı ölçümler yapıldığına dair duyumlar var; bazı köylülere iş teklifleri sunuluyor ama maaşlar belirsiz. Peri Vadisi Çevre Koruma Platformu, hukuki ve protesto yollarını sürdürüyor.
Etiketler:
