Mursel Bek
Merdim gama vaco “xebat” gure û karê cûgeh yeno vîrê hemin kesan. Belê raşt o. Yew menayê xebatî, hina zî est o labelê menayê aye hindek teng nê yo. Him wareyê maddî de him zî manewîyat de menayê xo est ê. Nê menayî hûrdemin zî muhimê.
Vernîyê her çîyî, merdim ganî naye bizano. Xebat hewcetî ya. Ganî her merdim bixebito û çîkî re mijûl bibo. Na, taybetîya merdimatî ya. Ez eşkarena vacî xebat menayê merdimî zî mojnena ra.
“Merdim kam o?” Gama ke yeno persayiş, civaknasî hina verpers danê. Vanê “Merdim estokeko civakî yo.” Malûmatê înan raşt o la goreyê min kêm o. Ganî no malûmat zî pîya vateyê înan de bêro vatiş: Merdim mîyanê cûya de yew gure û kar biko merdim o/însan o. Merdim pîya karê xo ra, şixûlê xo ra merdim o û ganî çîyek biko.”
Merdim gama ke bixebato, hewcetîyê xo ano ca û imkanê çewî rê nêbeno wertax. Sênî zirar nêdano merdiman, hina zirar nêdano cûgeh zî. Tabî, nê taybetîyê xebate yê maddî yê. Manen zî xebat sey îbadet û nîyazê merdimî ya. Zaten xebat mîyanê cûyayîşê şarê ma de verî ra sey îbadet/nîyaz yena qebul kerdiş. No fikir, edet û olê ma Kurdan de est o. Ez bawer kena, no fikir tewirêko bîn de, olê İslam de zî est o û şarê ma yê muslumanî ey rê bawer kenê û pawenê. Tabî, fikiro ke mi va û bav û kalanê ma bawerîyê xo ci ardibî, verê muslumantî de bî. Mesela cuyayişê ma yê verê Îslam de, nameyê xebat rê yew Homa/Tanri yê şarê ma estbi û şarê ma a yê rê bawer kerdênî. Nameyê aye “Xebat” bî û cinsîyetê aye goreyê şarê ma cinî bî.
Belê, xebat hewce ya û bêxebat nêbeno. Ganî her merdimî bixebitî û mîyanê cûyayîşê şarê xo da yew çîk rê bibê. Merdimo xebatox, pîzeyê xo dekeno û nêbeno barê milê çewî. Merdim ganî him bixebito, him zî hewce bibo merdimanê bînan rê hetkarî biko. Ma ganî bizanê, merdim bixebito, huzur vîneno çimke xebat moral, kêf û eşq dana û merdim hemberê cûyayîş de motive kena. Sibayê merdim zelal kena.
Xebat hewcetîyê merdim ana ca la hindeki têna nêya. Nê çîyî ke mi rêz kerdî înan ra dahanê muhîm çîyî est ê, ma înan ra vanê çîyê manewîyatî. Mesela merdim der û dore xo û xoza pak bîgero na zî xebat a. Yew dar rono û aw bido, miqatê dar bibo na zî xebat a. Yew merdim rê hetkarî bik, tûtekî ra hes biko, kalekî ziyaret biko û rewşê ey/aye pers biko, na zî xebat a. Heskerdiş û fikirê erênî bipawo na zî xebat a. Şarê xo ra hesbiko, ziwan, çand û kulturê xo bipawo na zî xebat a. Şarê xerîb re xû nêko, çita şarê xo rê wazeno înan rê zî biwazo û zirar nêdo xerîban, na zî xebat a. Yew yêtîm rê waharî biko, yew feqîr bido wendiş, zerreyê yew vêşan dekero na zî xebat a. Holî vila kero, xirabî binateyê kesan ra berz kero, na zî xebat a. Zerreyê xo pak bîgero, xiravî û xayîntî nêfikiro, Homa ra holî, dewlemendî, huzir û aşitî him semedê xo him zî semedê hemin merdimatî biwazo, na zî xebat a. Him zî xebata evzel a.
Wazeno bi emel beno, wazeno bi fikir û raman beno xebat hol a. Vindetiş û bêxîretî merdimî rê nêbanê. Merdim rê xîr lazim a, mede lazim o, cehd lazim o, ked û emeg lazim ê, şîyayîş û ameyayîş lazim ê, waharî û dewlemendî lazim ê. Xebat û pîya xebat ra çîyêkî kewenê destê merdimî, him şexsê merdim rê him zî semedê parekerdişê merdimanê bînan rê lazim ê. No semed ra ganî şarê ma nêvindero û bixebito. Eg ma nêxebitê, nê çîyê başî nêkewenê destê ma, ma kewenê binê tesîrê xizanî, xirabî, vêşanî, têşanî û pêrîşanî. Ma kewnê destê merdimê xiravan û bine zulim û zordarîyê înan.
Bixebityenê, wa şima bibê weş û wahar; bixebitenê, wa şima çîki rê bibê. Eg şima nêxebitê ma hemin binate ra berz benê!
