Efsaneya Çiyayê Agiriyê: Kürtçe Bir Başyapıt
Yaşar Kemal’in 1970 yılında kaleme aldığı ve dünya çapında birçok dile çevrilen “Ağrıdağı Efsanesi”, artık Kürtçe olarak da raflarda. İstanbul merkezli Nûbihar Yayınevi tarafından basılan “Efsaneya Çiyayê Agiriyê”, gazeteci ve yazar Salih Kevirbirî’nin titiz çevirisiyle okuyuculara sunuldu.
136 sayfadan oluşan kitap, zarif bir kapak tasarımı ve Abidin Dino’nun ikonik çizimleriyle dikkat çekiyor. Kitabın kapağını ise ünlü Kürt ressam Ahmet Güneştekîn’in “Pêxemberê ku li Agiriyê Digere” adlı portresi süslüyor.
Romanın Konusu ve Ana Karakterleri
“Efsaneya Çiyayê Agiriyê”, destan ve roman türlerini ustalıkla harmanlayan bir eser. Hikâyenin merkezinde Ahmet adlı bir kahraman yer alıyor. Efsaneye göre, bir at Ahmet’in kapısına gelir ve köyün bilgesi Sofi’nin önerisiyle Ahmet, atı üç kez uzak bir yere bıraksa da at her seferinde geri döner. Bu, atın Ahmet’in kısmeti olduğunu gösterir ve sahibi kim olursa olsun geri verilemez. Atın, Bazid Kalesi’nin sahibi Mahmut Han’a ait olduğu ortaya çıkar. Ancak geleneklere göre at artık geri verilemez.
Mahmut Han, hileyle Ahmet’i zindana atar ve olaylar gelişir. Ahmet ile Mahmut Han’ın kızı Gülbahar arasında destansı bir aşk başlar. Mahmut Han, Ahmet’e Ağrı Dağı’nın zirvesinde ateş yakması şartıyla kızını vereceğini söyler. Bu, o güne kadar kimsenin başaramadığı bir görevdir. Ahmet, tüm zorluklara rağmen bu ateşi yakar ve hikâye, Bazid halkının Mahmut Han’a karşı mücadelesiyle devam eder.
Romanın diğer önemli karakterleri arasında Sofi, demirci Hiso, muhafız başı Memo, kervancı Şeyh ve Serhat bölgesinin beyleri ile ağaları yer alıyor. Eser, hem bireysel bir aşk hikâyesini hem de toplumsal bir direnişi epik bir dille anlatıyor.
Çeviri Süreci ve Salih Kevirbirî’nin İthafı
Çevirmen Salih Kevirbirî, kitabın sonunda yer alan “Têbiniya Wergêr” (Çevirmen Notu) başlıklı yazısında çeviri sürecini ve Yaşar Kemal ile olan bağını detaylıca anlatıyor. Kevirbirî, romanda geçen bir kilamı, bir dengbêjin ağzından söylenmiş gibi işleyerek yeniden yazıya dökmüş. Ayrıca, çevirisini şu duygusal sözlerle Yaşar Kemal’e ithaf etmiş:
“Bu muhteşem romanın Kürtçe çevirisini büyük usta Yaşar Kemal’in pak ruhuna ithaf ediyorum. Öyle hissediyorum ki o şimdi Ağrı Dağı’nın zirvelerinden ve Van Gölü’nün kıyılarından üç dilli bir sesle bize sesleniyor ve kadim dilimizin korunmasını sağlayan tüm dengbêjlerimize selam gönderiyor.”
Kevirbirî, teşekkür yazısında çeviri sürecindeki destekçilerine ve Yaşar Kemal ile olan anılarına da yer veriyor.
Şeyhmus Diken’in Önsözü: “Qêrîna Çiyayê Agiriyê”
Yaşar Kemal’i yakından tanıyan yazar Şeyhmus Diken, romanın önsözünü “Qêrîna Çiyayê Agiriyê” başlığıyla kaleme aldı. Diken, Yaşar Kemal’in destansı anlatımına vurgu yaparak şunları söylüyor:
“Büyük usta Yaşar Kemal, bir destan anlatıcısıdır. ‘Eğer yazar olmasaydım, halkın efsanelerini anlatan bir destancı olurdum.’ Ağrıdağı Efsanesi için, ‘Bu kitabın konusu benim konumdur. Her şeyiyle, hikâyesiyle, anlatımıyla benimdir. Bu romanda destan atmosferini modern romanda denedim’ der.”
Kitabın Özellikleri ve Görsel Estetiği
- Sayfa Sayısı: 136
- Yayınevi: Nûbihar Yayınevi
- Kapak Tasarımı: Ahmet Güneştekîn’in “Pêxemberê ku li Agiriyê Digere” portresi
- İç Çizimler: Abidin Dino’nun klasik ve ikonik nîgarları
- Basım Yeri: İstanbul
Kitap, hem görsel hem de içerik açısından zengin bir deneyim sunuyor. Kürt edebiyatı severler için bu çeviri, hem kültürel hem de edebi açıdan büyük bir kazanım.
Kitabı Nereden Satın Alabilirsiniz?
“Efsaneya Çiyayê Agiriyê”yi Nûbihar Yayınevi’nin resmi web sitesinden veya seçkin kitapçılardan temin edebilirsiniz.
