Çewlik.net – Cumartesi Anneleri, gözaltında kaybedilen ve katledilen yakınlarının akıbetlerinin açıklanması ve faillerin cezalandırılması talebiyle her hafta Galatasaray Meydanı’nda eylem düzenliyor. 1072. haftada eylem, 45 yıl önce Kars’ta kaybedilen Cemil Kırbayır’ın durumuna odaklandı. Eyleme Cumartesi Anneleri’nin yanı sıra hak savunucuları katıldı. Katılımcılar, ellerinde kayıp yakınlarının fotoğrafları ve karanfillerle toplandı. Basın metnini kayıp yakını İkbal Eren okudu.
Cemil Kırbayır’ın Gözaltı Süreci
Basın metninde, zorla kaybetmelere dair dosyaların zamanaşımı gerekçesiyle kapatılmasının cezasızlığın bir devlet politikası haline geldiği belirtildi. İkbal Eren, 26 yaşındaki Kars Eğitim Enstitüsü öğrencisi Cemil Kırbayır’ın 13 Eylül 1980 tarihinde Ardahan’ın Okçu Köyü’ndeki evinden güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındığını ifade etti. Kırbayır, önce Göle’deki 247. Piyade Alayı’na, ardından Kars Emniyet Müdürlüğü’ne ve Kars Eğitim Enstitüsü’ne sevk edildi. Ailesi, gözaltı süresi boyunca merkezlere giderek ihtiyaçlarını karşıladı. 8 Ekim’den sonra merkezlere gittiklerinde, “Oğlunuz firar etti, bir daha sormayın” cevabını aldıklarını aktardı.
Baba İsmail Kırbayır ve Türkiye Barolar Birliği’nin yaptığı suç duyuruları sonuçsuz kaldı. Cemil Kırbayır’dan haber alınamadı.
Meclis Araştırma Komisyonu Raporu ve Zamanaşımı Kararı
İkbal Eren, 5 Şubat 2011 tarihinde dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile Dolmabahçe Sarayı’nda görüşen Cumartesi Anneleri’nden Berfo Kırbayır’ın (Cemil Kırbayır’ın annesi) yaşadıklarını anlattığını ve “Ben ölmeden oğlumu bul” talebinde bulunduğunu belirtti. Erdoğan’ın talimatıyla Meclis Araştırma Komisyonu kuruldu. Komisyon, 350 sayfalık rapor hazırladı. Raporda, Cemil Kırbayır’ın gözaltındayken işkence sonucu hayatını kaybettiği ve bedeninin kamu görevlilerince ortadan kaldırıldığı kaydedildi.
Komisyonun savcılığa suç duyurusunda bulunmasıyla dosya yeniden açıldı. 25 Şubat 2020’de Adalet Bakanlığı, Yargıtay’a zamanaşımı bakımından “kanun yararına bozma” talebinde bulundu. Yargıtay 8. Ceza Dairesi talebi kabul etti. Bu karar, Cemil Kırbayır’ın akıbetinin açığa çıkarılması ve suç işleyenlerin hesap vermesini engelledi.
Mikail Kırbayır’ın Mektubu
Basın metninin ardından, sağlık sorunları nedeniyle eyleme katılamayan Cemil Kırbayır’ın abisi Mikail Kırbayır’ın mektubu okundu. Mektupta, 7 Ekim 1980’de Cemil Kırbayır’ı Kars askeri gözetim evinde sağlıklı gördüğü, ertesi gün Cengiz Kaya, Çetin Asule ve Metin Aktaş ile Dedekorkut Eğitim Enstitüsü’ne sorguya götürüldüğü belirtildi. Sorgulama sırasında işkence sonucu katledildiği, diğerlerinin gözleri bağlı olarak Kars 1. Şube’ye nakledildiği ifade edildi. Cemil Kırbayır’ın “pencereden atlayarak kaçtığı” iddiasının elleri kelepçeli ve çıplak halde olduğu kaydedildi.
Mikail Kırbayır, dönemin emniyet görevlileri Mehmet Haytan, Selçuk Akyıldız ve MİT görevlileri Zeki Tunçkolu, Taner Alpan’ın eş ve çocuklarına, Cemil Kırbayır’ın gömüldüğü yeri sormalarını ve ulaşmalarını iletti.
Mektubun okunmasının ardından eylem, karanfillerin Galatasaray Meydanı’na bırakılmasıyla sona erdi.
