Eğitim Sen, 2025-2026 eğitim yılının ilk yarısına dair yayımladığı raporda, kamusal eğitimdeki gerilemeye ve özel öğretim ile dini kurumların artan payına dikkat çekti. Rapora göre son bir yılda 1775 devlet okulu kapandı veya dönüştürüldü, buna karşılık özel okulların oranı yüzde 41’e ulaştı.
Çewlik.net – Sömestir tatili öncesinde açıklanan “Eğitimde Yarıyıl Raporu”, Türkiye’deki eğitim sisteminin yapısal bir değişimden geçtiğini savunuyor. Sendika, devletin eğitimdeki kamusal varlığının azaldığını, boşalan alanın özel sektör ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından doldurulduğunu ileri sürdü.
Diyanet’in payı ve ‘sıbyan mektepleri’ artışı
Raporda en dikkat çekici verilerden biri, Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı 4-6 yaş grubu dini eğitim veren kurumlardaki artış oldu. “Sıbyan mektebi” olarak adlandırılan bu kurumlarla ilgili veriler şöyle:
- Kurum Sayısı: 5 bin 306’dan 6 bin 459’a yükseldi.
- Öğrenci Sayısı: Yüzde 33’lük bir artışla 163 bin 26’ya ulaştı.
- Bütçe: Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’nün 2020’de 10 milyar TL olan bütçesi, 2025’te 90 milyar TL’yi aştı.
‘Okullarda temizlik sorunu kronikleşti’
Eğitim sistemindeki fiziksel koşullara da değinen rapor, devlet okullarındaki personel eksikliğinin hijyen sorununa yol açtığını iddia etti. Türkiye genelindeki 60 bini aşkın devlet okulunda sadece 49 bin 578 kadrolu temizlik personeli bulunduğu belirtilirken; “Bazı okullarda sınıflar öğretmenler ve öğrenciler tarafından temizlenmektedir” ifadesine yer verildi.
Türkiye’nin öğrenci başına yaptığı harcamada OECD ülkelerinin yarısına dahi ulaşamadığı da raporda vurgulanan bir diğer başlık oldu.
MESEM ve çocuk işçiliği eleştirisi
Eğitim Sen, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) üzerinden çocuk işçiliğinin “yasal bir kılıfa büründürüldüğünü” savundu. Raporda yer alan çarpıcı rakamlar şunlar:
- Örgün Eğitim Dışında Kalanlar: 611 bin 612 çocuk.
- Çocuk İşçi Sayısı: Yaklaşık 2,3 milyon.
- İş Cinayetleri: Bu yıl 91 çocuk iş kazalarında hayatını kaybetti.
Sendika, ekonomik krizin çocukları okuldan koparıp ağır ve tehlikeli işlerde çalışmaya zorladığını, MESEM sisteminin ise sermayeye “ucuz iş gücü” sağladığını iddia etti.
Eğitimde Kamusallık Tartışması
Türkiye’de eğitim sistemi, özellikle 2012 yılındaki “4+4+4” düzenlemesinden bu yana ciddi bir dönüşüm içerisinde.
- Özel Okul Teşvikleri: Devletin özel okul ücretlerine verdiği destekler ve kamusal okullardaki nitelik kaybı algısı, özel sektörün payını rekor seviyelere taşıdı.
- ÇEDES ve Protokoller: “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum” (ÇEDES) gibi projelerle dini vakıf ve derneklerin okullarda etkinlik göstermesi, eğitim camiasında “laik eğitim” tartışmalarını sürekli canlı tutuyor.
