Çewlik.net – Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi’nin 17-21 Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirdiği anket, Kürtlerin anadilde eğitime olan talebini çarpıcı bir şekilde ortaya koydu.
Türkiye genelinde 23 kentte 2.378 kişiyle yapılan online anket, Kürtçenin eğitim dili olarak kullanılmasını isteyenlerin oranını %97,79 olarak belirledi. İ
şte anketin detayları ve anadil kullanımına dair çarpıcı veriler.
Ankete Katılanların Profili ve Anadil Kullanımı
Anket, İstanbul, Ankara, İzmir, Samsun, Balıkesir, Antalya, Mersin, Bursa, Adana, Diyarbakır, Erzurum, Adıyaman, Van, Mardin, Şanlıurfa, Bingöl, Ağrı, Şırnak, Antep, Batman, Dersim, Malatya ve Siirt gibi 23 kenti kapsadı.
Katılımcıların %88,2’si Kürtçenin Kurmanci lehçesini, %10,4’ü Zazakî/Kirmanckî lehçesini, geri kalanı ise diğer dilleri konuştuğunu belirtti.
Anadil konuşma düzeyi incelendiğinde:
- %23,5 “Çok iyi”,
- %43,2 “İyi”,
- %16,2 “Kötü” düzeyde anadilini konuştuğunu ifade etti.
Eğitim seviyesi yükseldikçe anadilini iyi konuşma oranında düşüş gözlenirken, anadilini kötü konuşanların çoğunlukla genç yaş grubunda olduğu tespit edildi.
Ayrıca, anne ve babaların kendi aralarında ağırlıklı olarak anadillerini kullandığı, katılımcıların da ebeveynleriyle anadillerinde iletişim kurduğu belirlendi. Ancak, eşleriyle iletişimde %27,8’lik bir kesim yalnızca Türkçe kullanıyor. Bu oran, yaş ilerledikçe ve eğitim seviyesi düştükçe anadil kullanımının artmasıyla ters orantılı bir şekilde değişiyor.
Hane İçinde Anadil Kullanımı ve Çocuklarla İletişim
Ankete göre, katılımcıların:
- %33,6’sı çocuğu olmadığını,
- %40,1’i çocuklarının kendileriyle Türkçe konuştuğunu,
- %24,7’si çocuklarının ağırlıklı olarak Kürtçe konuştuğunu,
- %1,3’ü ise Zazakî/Kirmanckî lehçesiyle iletişim kurduğunu belirtti.
“Çocuğunuzun anadilini bilme düzeyi nedir?” sorusuna verilen yanıtlar ise şu şekilde:
- %33,6: “Çocuğum yok”,
- %7,3: “Çok iyi”,
- %13,5: “İyi”.
Bu veriler, ebeveynlerin anadillerinde iletişim kurma oranının yüksek olmasına rağmen, çocuklarıyla anadilde iletişim kurma oranında ciddi bir düşüş olduğunu gösteriyor.
Günlük Hayatta Anadil Kullanımı ve Kültürel Tercihler
Ankette, katılımcıların anadilini günlük hayatta kullanım sıklığına dair şu sonuçlar elde edildi:
- %57,1: “Sık sık konuşurum”,
- %25,7: “Ara sıra konuşurum”,
- %12,3: “Az konuşurum”,
- %4,9: “Hiç konuşmam”.
Kültürel alışkanlıklar açısından, %77,9’luk bir kesim anadillerinde müzik dinlediğini belirtirken, anadilde kitap okuma oranları ise şöyle:
- %15,4: “Çok iyi”,
- %22: “İyi”.
Okullarda Anadil Eğitimi Talebi
Anketin en dikkat çekici sonucu, katılımcıların %97,9’unun okulların tüm kademelerinde Kürtçenin eğitim dili olmasını istediğini belirtmesi oldu. “Anadilinizin korunması ve geliştirilmesi için birinci öncelikli öneriniz nedir?” sorusuna verilen yanıtlar şöyle sıralandı:
- %51,9: “Anadilde eğitim imkanının sağlanması”,
- %16,6: “Anadile resmî/statü/yasal olarak tanınması”,
- %9,1: “Aile ve sosyal çevrede kullanılması sağlanması”.
İkinci ve üçüncü önerilerde de anadilde eğitim talebi ilk sırayı korudu.
Seçmeli Kürtçe Dersler Hakkında Bilgi Düzeyi
“Çocuğunuzun okulda Kurmanci-Zazakî derslerini seçmeli olarak seçebilme hakkına sahip olduğunu biliyor muydunuz?” sorusuna:
- %45,5: “Evet”,
- %21: “Hayır”,
- %33,6: “Çocuğum yok” yanıtı alındı.
Bu sonuç, anadilde eğitim hakkındaki farkındalığın artırılması gerektiğini ortaya koyuyor.
Sonuç: Anadilde Eğitim Talebi Güçlü Bir Şekilde Öne Çıkıyor
Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi’nin anketi, Kürtlerin anadillerine olan bağlılığını ve özellikle eğitimde Kürtçe kullanımına yönelik güçlü talebini net bir şekilde gösteriyor. Katılımcıların büyük çoğunluğunun anadilde eğitimi öncelikli bir ihtiyaç olarak görmesi, bu
konuda politik ve toplumsal adımların atılmasının önemini vurguluyor.
