“Her çêkuyêk pirdêko ke ma resneno tarîxî yo kahan; ziwan zî ne têyna vengêko, vîrê bi hezaran serran o.”
Ziwan têyna ameyîş û virardişê çêkuyan nîyo. O, rihê ke mîyanê qirikan de helîyeno û beno dinyayêk. Ziwan, vîr o. Şar bî nê rayîrî de xo şînasnen o, dinyaya xo virazen o û bi serran xo nêwe ken o.
Her ziwan mîyanê tarîxê dergî û qedîmî de, mîyanê dej û şahîyan de peyda bî yo. Her çêkuyêk, rumetê vîrî merdîmahî yo. Eke ziwanê ra çêkuyêk kem bîbî, vîrê merdîmî ra zî parçeyêk vîndî ben o.
Kurdî (Kîrmanckî / Zazakî ,Kurmancî,Soranî ûsn) ziwanê qedîm ê welatê ma yê. Ziwanêko mîyanê koyanê berzan, deştanê hîrayan û rayîrê koçerîye de raşt bîyo. Mîyanê vewrê û adirî de xo pawit o û heya nîka ameyo û bî vîrê şarê xo candar mend o.
Şarêko ziwanê xo, xo vîra bikero, têyna çend çêkuyan xo vîra nêken o. O koka xo, tarîxê xo,xeyalanê xo,kilamanê xo û sanîkane xo zî xo vıîra ken o. Coka ziwan mîyanê her yew çêkuyêk de nimite yo. Her vengê de mîyanê serranê dergan ra yeno û ma rê behsa bîyayîşê ma ken o.
Tarîxê welatê ma de ziwan têyna ameyîşê peyamêk nêbîyo. Ziwan her wext rayîrê vîrî, bereketa hunerî û xorînîya hîssîyatî bîyo. Koyê Çewlîgî de sey boyêka qedîmî, awa Dêrsîmî de sey sirêka pîrozî. Newakê Botanî de sey vengêka herîkîyaye,gola Wanê de sey vîrêka bêvêngî,deşta Mezopotamya, Rayîrê Mûşî û vîrardişê Amedî de pêro ziwanan û merdîmahî ra zafêr çîyan vat o.
Ziwan, mîyanê kîlamanê govend û çîrokanê ma yê ke şewanê dergan de vajîyen ê de, vîrê şarî ra ameyo heya roja ma ya ewroyî.
Dengbêjîya welatê ma de ziwan tewr zaf rengdar û bi heybet asen o. Dengbêjan têyna kîlam nêvatê. Înân mîyanê her kîlamî de vîrê şarî vatêne, vîrardişê şarî pawetênê. Her kîlam bîyê leteyêk vîrî : vengê şarê , tenêbîyayîşê koyan yan zî reça rayîrê dergî ke mîyanê toz û dûmanî de mend î .
La belê her kîlam herfêka peyama wextî ya ke vajîyaya: dejê miletî, lorîna bêvengîya dewan, vengdayîşê koyan û hêvîya şarî ke wazen o vîra xo gandar bîgero. Dengbêjî têyna huner nîyo; o arşîva zîndî ya vîrê şarî yo, kutubxaneyê de ke mîyanê zerrî de nusîya yo.
Ziwan, her dem mîyanê heyatê rojanê de gandar bîyo; ben o. Mîyanê xoşaberê kêyêyî de , mîyanê dûmanê adirî de beno vila, mîyanê lorîkanê dayîkan de sey xezalê de nerm herîkîyen ê, mîyanê çîrokanê pîran de reça ma mîyanê axî de nêwe ken ê. Ziwan roj bi roje xo nêwe kerdo/ken o.
Şarê ke ziwanê xo mîyanê cuyê rojaneyî de bîpawo, o şar vîra xo zî pawen o. Çunke her çekuye, wexto ke fek ra vejîyena, bena pirdêk û ma û tarîxê ma pê de resnena yewbînî.
Heta roja ma, ziwanê ma zaf rêyan rastê zehmetîyan ameyo. Mîyanê firtonan de mendo, bine asimilasyona xorin de derbaz bîyo , la belê qet çilaya xo hewna nêkerda. Binê her şert de ziwan bîyo hêza vîrê şarî û kultura xo ya qedîmî gandar verdayo û ameyo heya roja ma ewro yî.
Cokayo ke ziwan têyna pergalê çekuyan nîyo; o rayîrê vîrardiş, naskerdiş û bîyîşî yo. Eke şar ziwanê xo vîndî bîkero, rayîrê vîrardişê xo zî vîndî ken o; dinyaya ey bena bêveng û kerr. La belê eke ziwan zîndî bîmano, vîr zî zîndî manen a. Seba nê zî pawîtışê ziwanî têyna pawîtışê çêkuyan nîyo; o pawîtışê tarîx, kultur ve bîyayişê şarî yo.
Ziwanê ma, sey darêka qedîmî ya: koka xo mîyanê axa tarîxî de xorin kerd a, û ken a, rîşê xo bi deryayanê dûran resnen a û her demsal de zî pelanê neweyî virazen a.
Eke ma ziwanê Maya xo qedîrnas bîkerî, vîra şarê ma zî her wext hîşyar manen a û gandarbîyayîşê ziwanê ma zî mîyanê her qirîkî de, mîyanê her kîlamî de dewam ken a.
Axîretî de, ziwanê ma veng û rengê tarîxê ma yo. Her çekuye vîrê mîlyonon merdîman o ke hezar serran ra hata nê koyan de mend a. Na hafiza şahîdê bîyayîş û xoverdayîşê şarê Kurdî ya.
Şarê ke wayîrê ziwan û vîrê xo bivêjo, tarîx de qet vîndî nêben o. Cokayo ke ziwan têyna veng nîyo; o kokê ma yo, rumetê ma yo û dinya de nîşanê hebûna ma yo. Ziwanê ma o adir o ke bi hezaran serran mîyone ripelonê tarîxî de vêşen o û bi vengê ma vîrê ma kerd o roşnahî.
Ziwan sey rumetêko ke mîyone koyonê ma de herikîyo û ziwanê ma ruhê ma de zî herikîyen o. Ziwan qet nêqedîyeno û vîra nêşîyo; merdimî kemî benê, la belê ziwan sey asmênêko bêveng o ke teda her çêkuye sey estareyêk roşnayî dana amyoxi ma
Heta ke na darê qedîmî pelanê neweyî virazen a, vîrê şarê ma zî her wext hîşyar manen a û tarîxê ma mîyanê zemanî de her dem zîndî manen o.
Gereka ma wayîrê ziwanê xo bivejîyê. Her kêyê de, her kuçe de û her xala cuye de bi ziwanê xo qisey bikerî û ey berz bikerî. Çimkî ziwanê ma; kêyêyê ma, tarîxê ma û ameyoxê ma yo.
