Uydu verileriyle hazırlanan yeni bir küresel harita, karalardaki tatlı su kaynaklarının tahmin edilenden çok daha hızlı azaldığını ortaya koydu. NASA’nın GRACE uydularından elde edilen verilerle yapılan araştırmada, Türkiye yeraltı suyu kaybının ciddi risk oluşturduğu ülkeler arasında gösterildi.
Araştırmacılar, 2002-2025 yılları arasında dünyadaki yeraltı suları, göller, nehirler, barajlar, toprak nemi ve kar-buz kütlelerindeki değişimleri yüksek çözünürlükle haritalandırdı. Geliştirilen yeni analiz yöntemi, bölgesel tatlı su kayıp ve artışlarının önceki araştırmalarda hesaplanandan ortalama yüzde 33 daha belirgin olduğunu kanıtladı.
İnsan faaliyetleri su kaybını tetikliyor
Çalışmada dünya genelinde olağan seviyelerin üzerinde su değişimi yaşanan 94 kritik bölge tespit edildi. Bu bölgelerin 40’ında değişimin temel nedeninin iklimsel faktörlerden ziyade insan faaliyetleri, yanlış arazi kullanımı ve bilinçsiz su tüketimi olduğu belirlendi. İnsan müdahalesinin öne çıktığı alanların 18’inde tatlı su miktarında ciddi düşüş yaşandığı kayıtlara geçti.
Yeraltı suları hızla tükeniyor
Araştırmaya göre küresel tatlı su kaybının başlıca nedenini, tarımsal sulama amacıyla yeraltı akiferlerinden yoğun miktarda su çekilmesi oluşturuyor. Özellikle Kuzey Hindistan, Güney İran ve ABD’nin belirli bölgelerinde yeraltı suyu kaybının önceki tahminlerden ortalama yüzde 45 daha yüksek seviyede gerçekleştiği saptandı. Kanallar ve su yönlendirme sistemlerinin de kayıpları artırdığı belirtildi.
Türkiye ve Orta Doğu için kritik uyarı
Araştırmacılar; Türkiye, İran, Suudi Arabistan, Suriye, Irak ve Libya gibi su stresi yaşayan ülkelerde yeraltı sularındaki hızlı çekilmenin büyük risk taşıdığına dikkat çekti. Meksika da derinleşen kuyular ve düşen su rezervleri nedeniyle yakından takip edilmesi gereken ülkeler arasında sıralandı.
