Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) hem Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 38. Olağan Kurultayı’nı hem de sonraki Olağanüstü Kurultayı’nı “mutlak butlan” gerekçesiyle iptal etti. Eski lider Kemal Kılıçdaroğlu’nu hukuken yeniden koltuğa döndüren bu tarihi karar, parti içinde çok sert bir liderlik ve meşruiyet krizinin fitilini ateşledi.
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Türkiye siyasi tarihinde eşine az rastlanır bir hukuki ve siyasi krizle karşı karşıya kaldı. Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi; eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş ve bazı delegelerin açtığı davaları karara bağlayarak, partinin son iki kurultayını tamamen geçersiz saydı.
Mahkemenin verdiği “tedbirli mutlak butlan” kararı, Özgür Özel’in genel başkanlığa seçildiği süreçleri hukuken yok hükmünde sayarken; eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve kurultay öncesindeki parti organlarının görevlerine devam etmesi gerektiğine hükmetti.
Kararın ardından CHP Merkez Yönetim Kurulu (MYK) olağanüstü toplanırken, partililer genel merkez binası önüne çağrıldı.
“Mutlak butlan” nedir?
Arapça kökenli bir kelime olan “butlan”, en basit tanımıyla geçersizlik anlamına gelir. Hukuk terminolojisinde “mutlak butlan” ise bir hukuki işlemin (bu olayda parti kurultayının ve orada yapılan seçimlerin), kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya ahlaka tamamen aykırı yapılması durumudur.
Mutlak butlanla sakatlanan bir işlem, doğduğu andan itibaren “ölü doğmuş”sayılır. Yani mahkeme sonradan geçerli bir şeyi bozmamış, o kurultayların hukuken aslında hiçbir zaman var olamadığını ilan etmiştir.
Bu nedenle kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler tamamen geçersiz kalır. Sistem otomatik olarak kurultaydan bir önceki yasal duruma geri döner ve eski yönetim hukuken tekrar yetkili olur.
Süreç buraya nasıl geldi?
Partiyi sarsan hukuki süreç, Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Kurultay’da Özgür Özel’in Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı genel başkanlık yarışını kazanmasıyla başladı.
Sürecin ana aşamaları şu şekilde gelişti:
Eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş ve bazı delegeler, 38. Olağan Kurultay’ın iptali ve yetkili kurulların görevden uzaklaştırılması talebiyle davalar açtı.
CHP İstanbul İl Yönetiminin görevden uzaklaştırılarak yerine kayyum atanmasının ardından, 6 Nisan 2025’te partide 21. Olağanüstü Kurultay yapıldı ve Özgür Özel yeniden genel başkan seçildi. Açılan tüm iptal davaları Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde birleştirildi.
Hukuk davasının yanı sıra Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı kurultayda usulsüzlük yapıldığı iddialarıyla bir soruşturma başlattı. Hazırlanan ve 3 Haziran’da kabul edilen iddianamede, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) yolsuzluk suçlamasıyla görevden uzaklaştırılan başkanı Ekrem İmamoğlu dahil 12 şüpheli hakkında “oylamaya hile karıştırırma” suçundan 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası istendi.
Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, ceza davası henüz sonuçlanmamışken fiilen “seçime hile karıştırıldığı” yönünde bir kanaat ortaya koyarak kurultayların mutlak butlanla malul olduğuna (geçersizliğine) hükmetti.
Özgür Özel “Teslim olmayacağız”
CHP Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut, mahkeme kararını tanımadıklarını belirterek, “CHP’nin sahibi saraylar, kapalı kapılar ardındaki kirli hesaplar ya da bürokratik oyunlar değildir. CHP’nin sahibi örgüttür, delegedir, halktır. CHP’nin Genel Başkanı Özgür Özel’dir ve bu gerçek tartışmaya kapalıdır” dedi.
Özgür Özel ise sosyal medya hesabından, kurultaydaki konuşma videosunu paylaşarak mücadele sözü verdi:
“Ben size iktidara gül bahçesinden geçerek gitmeyi vadetmiyorum. Ben size acıya katlanmayı ama teslim olmamayı vadediyorum. Ben size onur, haysiyet, cesaret ve mücadele vadediyorum!”
Karar sonrası CHP Ankara İl Başkanlığı ve Gençlik Kolları partilileri Genel Merkez’e davet etti. Bina önünde toplanan kalabalıkta “Buradayız” mesajı verilirken, ara ara “Kurtuluş yok tek başına” ve Kılıçdaroğlu destekçilerinin attığı “Kemal Hain”sloganları duyuldu.
Kemal Kılıçdaroğlu: “Bu bir kenetlenme fırsatıdır”
Mahkeme kararıyla hukuken yeniden genel başkanlık makamına dönen Kemal Kılıçdaroğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada birlik çağrısı yaptı ve yeni bir kurultay sinyali vermedi. Kılıçdaroğlu şu ifadeleri kullandı:
“Hiç kimse endişe etmesin, partimizi bu tartışmaların içinden çıkaracak ve iktidar yürüyüşünü devam ettireceğiz. Mahkemenin vermiş olduğu karar; bir ayrışma vesilesi değil, asırlık çınarımızın altında kenetlenme fırsatı olmalıdır. Süreci; önceki dönem Genel Başkanlarımızla, Parti Meclisi üyelerimizle, milletvekillerimizle, il ve ilçe başkanlarımızla tam bir uyum ve iş birliği içinde yürüteceğiz.”
Mansur Yavaş: “1-2 ay içinde yeni kongre yapılmalı”
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, mahkemenin kesinleşmemiş bir dava üzerinden karar vermesini eleştirerek, amacın CHP’yi iç tartışmalara çekmek ve muhalefeti etkisiz hale getirmek olduğunu söyledi. Yavaş, krizin çözümü için net bir çağrıda bulundu:
“Cumhuriyet Halk Partisi kendi iradesiyle 1-2 ay içerisinde kongre kararı alacağını açıklamalıdır. Bugün ihtiyaç duyulan şey; sadece CHP’nin kendi içinde kenetlenmesi değildir. Türkiye’nin demokrasiye, hukuka ve millet iradesine inanan tüm muhalefet kesimlerinin ortak akıl ve ortak vicdanda bir araya gelmesidir.”
Adalet Bakanı: “Demokrasiye güven pekişti”
Adalet Bakanı Akın Gürlek, mahkemenin verdiği mutlak butlan kararına saygı duyulması gerektiğini ifade etti. Bakan Gürlek, bu kararın “demokrasiye olan güveni pekiştirdiğini”belirterek, hukuki sürecin devamında temyiz yolunun açık olduğunu hatırlattı.
Şimdi ne olacak?
Mahkemenin kurultayları iptal etmesi ve mevcut yönetimi geçersiz saymasıyla birlikte, CHP resmi olarak bir yönetim boşluğu ve meşruiyet kriziyle karşı karşıya. Önümüzdeki süreçte yasal olarak partiyi kongreye götürmek üzere Kemal Kılıçdaroğlu liderliğindeki eski yönetimin mi görev alacağı, yoksa mahkeme tarafından geçici bir “kayyum heyeti” mi atanacağı siyaset ve hukuk dünyasının en büyük merak konusu.
