Bingöl’de şehir içi ulaşımı tek başına yürüten Şehir İçi Hat Otobüsleri Kooperatifi, 15 Eylül’den itibaren ücretsiz yolcu taşımayı durduracağını açıkladı.
Kentte belediyeye ait tek bir otobüs bulunmadığından, karar doğrudan yaşlı ve engelli yurttaşların tek ulaşım kanalını kapatmış oluyor.
‘Maliyeti karşılamıyoruz’ iddiası
Kooperatif Başkanı Nihat Kaya imzasıyla yapılan açıklamada, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ücretsiz taşınan yolcular için ödediği aylık desteğin yaklaşık 293.600 TL’de kaldığı, buna karşılık kooperatifin bu yolcular için hesapladığı maliyetin 1.792.000 TL’ye ulaştığı öne sürüldü.
Kaya, aradaki 1,5 milyon TL’ye yakın farkın esnafın sırtında kaldığını belirtip belediyeden yakıt desteği, valilikten de tarife güncellemesi istedi.
Açıklamada geçen maliyet hesabının hangi verilere dayandığı, bağımsız bir denetimden geçip geçmediği belirtilmiyor.
Bir benzeri Ankara’da yaşanmıştı
Benzer bir hamle 2023’te Ankara’da yaşanmıştı: Tüm Özel Halk Otobüsleri Birliği, kanuna aykırı olduğunu kendisi de kabul ederek yaşlı ve engelli yolcuları taşımayı reddedeceğini açıklamış, gerekçe olarak ücretsiz ve indirimli yolcu oranının “yüzde 70’i geçtiğini” iddia etmişti.
O dönem TÜİK’in yaş istatistikleri bu iddiayı doğrulamamış, Ankara Büyükşehir Belediyesi ise kuralı ihlal eden otobüsleri trafikten men etmekle uyarmıştı.
Kanun ne diyor?
Ücretsiz seyahat bir lütuf değil, 4736 sayılı Kanun’la tanınmış bir hak.
65 yaş üstü yurttaşlar, yüzde 40 ve üzeri engelli raporu olanlar, gaziler ile şehit ve gazi yakınları bu kapsamda. Kanun, hakkın kullandırılmadığı her yolcu için işletmeciye elli tam bilet tutarında idari para cezası öngörüyor.
Yani kooperatifin kararını fiilen uygulaması, hem vatandaşı mağdur etme hem de idari yaptırımla karşılaşma riski taşıyor.
Bingöl’ü Ankara’dan farklı kılan ne?
Ankara gibi büyükşehirlerde belediyenin kendi otobüs filosu, özel işletmecilere karşı hem bir denge hem de bir yaptırım aracı (ruhsat iptali, trafikten men) sağlıyor.
Bingöl’de ise şehir içi ulaşımın tamamı bu tek kooperatife bağlı; belediyenin elinde ne alternatif bir filo ne de doğrudan bir yaptırım mekanizması var.
Kentte belediye otobüsü zaten uzun süredir yurttaşların talepleri arasında yer alıyordu.
